Chimpanzee moet Nederland vertederen

Chimpanzee, filmafbeeldingHet is een documentaire, maar kijkt als een speelfilm. De film Chimpanzee over de kleine chimpansee Oscar en zijn avonturen in het oerwoud bewijst hoe verbazingwekkend het echte leven kan zijn en hoe geen enkel verzonnen verhaal tegen de realiteit op kan.

Het gegeven is simpel: als in alle natuurdocumentaires krijgen we een kijkje in de keuken van de natuur. In Chimpanzee gebeurt dat door het volgen van een een chimpansee-gemeenschap in het Tai Forest in Ivoorkust. Al jaren onderwerp van studie door wetenschappers is de groep hier gewend aan menselijke aanwezigheid. Filmmakers Alastair Fothergill en Mark Linfield, mede verantwoordelijk voor Earth en Frozen Planet, zien dat als een voorwaarde voor het goed kunnen vastleggen van het dagelijkse apenleven.

Oscar, de baby chimpansee in ChimpanzeeZe kiezen baby Oscar uit als ‘hoofdrolspeler’. Alastair Fothergill licht toe: “We wisten altijd al dat we de film wilden beginnen met een baby. Ongeveer de helft van de chimpansees overleven de eerste vijf jaar van hun leven niet. Oscar was een goede keuze omdat we wisten dat Isha, zijn moeder, een goede moeder was. We schatten zijn overlevingskans hoog in.” Dat is belangrijk bij een productie voor DisneyNature, vanwege één voorwaarde van het aan Walt Disney gelieerde bedrijf: een Disney film heeft een ‘happy end’.

De filmmakers geven de eerste van in totaal 700 draaidagen uitvoering aan hun script van 60 pagina’s. De chimpansees gedragen zich ongeveer zoals voorzien en in zekere zin voorspelbaar. Al trekkend tussen de bomen door, fouragerend, vlooiend, af en toe conflicten uitvechtend, maar altijd samen. Op vele manieren lijken ze erg op de genetisch dichtbijzijnde mens en dus speelt het leven van Oscar zich in Chimpanzee af als dat van een mensenkind in de warmte van de armen van zijn moeder en luidruchtig spelend met de andere jongeren.

Totdat plots niets meer zo gaat als van te voren ingeschat en moeder natuur het script ruw doorkruist. Het noodlot slaat toe als een tweede groep chimpansees het bos betreedt. Isha komt om en de familie van Oscar slaat op de vlucht. Met achterlating van Oscar, de kleuter die nog niet voor zichzelf kan zorgen en voor wie het Afrikaanse woud in zijn eentje wel heel groot is.

De filmmakers voorzien het einde van hun project. Ingrijpen is geen optie, een slecht einde aan het levensverhaal van Oscar – en dus aan de film- dreigt. Alastair Fothergill: “We hebben Disney maar gebeld en gezegd ‘Sorry jongens, we hebben het meeste geld al besteed, maar jullie krijgen geen film’.” Normaal gesproken is de verwezing van een chimpansee-baby een regelrecht doodvonnis. Zo’n kleintje maakt geen kans zonder een oudere aap die naar voren treedt en hem adopteert. Bij Oscar is niemand in de buurt.

'Hoofdrolspelers' in de film Chimpanzee, Oscar en Freddy “De wetenschappers werken al 30 jaar met deze chimpansees en hebben nog nooit, echt nooit zoiets als dit gezien,” zegt Fothergill. Zijn commentaar heeft geen betrekking op de uitzichtloze positie waarin Oscar terecht is gekomen, maar op het wonder dat daarop volgt. Alpha mannetje, leider, Freddy adopteert Oscar. “Dat te zien gebeuren was fantastisch voor Oscar, maar jeeminee, als wij het script precies zo hadden geschreven als we graag zouden willen, hadden we in onze wildste dromen nog niet zoiets als dit beschreven. Het is vooral zo’n mooi verhaal omdat mannelijke chimpansees echte macho’s zijn.”

De filmers zijn getuige van een unieke gebeurtenis, bevestigt ’s werelds ultieme kenner van chimpansees Jane Goodall. Haar instituut is betrokken bij de productie van Chimpanzee. “Tot ieders volslagen verbazing adopteert een alpha mannetje het kind. Ongelooflijk. Voor zover ik weet is dat maar één keer eerder gebeurd in 52 jaar intensief onderzoek naar chimpansees.”

Freddy die de zorg voor Oscar op zich neemt, is een droom die bewaarheid wordt voor alle betrokkenen, ook voor de makers van dit chimpansee-epos. De toewijding en het harde werken van de filmploeg over een periode van bijna vier jaar is te zien in de prachtige beelden. Maar uiteindelijk zijn ze slechts op het goede moment op de juiste plaats. De echte sterren van de film zijn Oscar met zijn moedige opgewektheid en het volwassen mannetje dat hem te hulp schiet op het moment dat hij hem het meest nodig heeft.

Na Earth, Oceans en African Cats is Chimpanzee de vierde film van DisneyNature. De film is goed ontvangen in de Verenigde Staten, waar bioscoopbezoekers in het algemeen termen gebruiken als ‘een ontroerend en fascinerend verhaal’, ‘een prachtig inkijkje in de wereld van de chimpansee’ en ‘zeer geschikt voor kinderen’. De enige opmerkingen zijn gericht tegen de oorspronkelijke Engelse voice-over en tekst, die critici omschrijven als te dik aangezet en daardoor ongeloofwaardig. Carice van Houten, ambassadeur van het Wereld Natuurfonds, neemt in Nederland het commentaar voor haar rekening.

Filmtrailer

Het verhaal toegelicht door de makers

Meer informatie

De officiële site van DisneyNature

De internationale site van het Jane Goodall Institute

Het Jane Goodall Institute Nederland

Een portret van Jane Goodall van de gezaghebbende Amerikaanse rubriek 60 minutes

Dit artikel is geschreven op basis van verschillende interviews naar aanleiding van de premiere van de Chimpanzee in de Verenigde Staten. De foto’s zijn afkomstig van DisneyNature. 

 

Laat wat van je horen

*